Image

Wanawake wajawazito wanaopenda kulala chali wapo kwenye hatari ya kuzaa mtoto mfu(stillbirth),kulingana na wanasayansi. Katika utafiti uliofanyika nchini Ghana, wanawake wajawazito ambao walipenda kulala chali wakati wa ujauzito walikuwa kwenye hatari mara tano zaidi ya kuzaa watoto wenye uzito mdogo na kwa wanawake wengine walizaa watoto wafu.

Utafiti huu ulifanyika nchini Ghana kutokana na kuwa kati ya watoto 1000 wanaozaliwa 20 hadi 50 kati yao huwa ni watoto wafu. Hata hivyo, utafiti mpya uliofanyika nchini New Zealand pia umehusisha kulala chali kwa mwanamke mjamzito na idadi kubwa ya watoto wafu wanaozaliwa katika nchi zenye raia wenye kipato kikubwa.

Mkuu wa utafiti huu,Louise O'Brien kutoka chuo kikuu cha Michigan, nchini Marekani amesema kama kutokulala chali wakati wa ujauzito hupunguza uwezekano wa kuzaa mtoto mfu basi ni vizuri kuhamasisha kina mama wajawazito kutolala chali kwani hii ni njia rahisi na isiyokuwa na gharama yoyote ile. Tabia hii ya kulala chali wakati wa ujauzito inaweza kuepukika kwa kuwashauri kina mama wajawazito madhara yanayopatikana kwa kulala chali.

Matokeo ya utafiti huu yanaonyesha ya kwamba zaidi ya robo ya idadi ya watoto wanaozaliwa wafu inaweza kuepukika kwa kubadilisha staili ya kulala tu kwa wanawake wajawazito.

Ndiyo, kuna uwezekano wa kupata ujauzito mara baada ya kujifungua kabla haujapata mzunguko mwingine wa hedhi. Hii ni kwa sababu, yai la mwanamke huwa linapevuka wiki mbili kabla ya kupa hedhi, yaani siku ya kumi na nne kabla ya tarehe ya kwanza ya kupata hedhi, kwa maana hiyo yai linaweza kupevuka na kuweza kuwa kwenye hatari ya kupata ujauzito bila wewe kutambua. Kwa sababu, kupata kwa hedhi ni matokeo ya yai kutopevushwa.

Kimsingi, ni ngumu kwa mama mjamzito kupata mimba mara tu baada ya kujifungua, hasa kama unanyonyesha. Hii ni kwa sababu, kuna vichocheo au homoni ambazo hutolewa kipindi cha kunyonyesha ambayo huzuia yai kupevuka kwa yai na kusababisha kukosa hedhi kwa miezi kadhaa, kitaalamu lactational Amenorrhea. Kukosa huku hedhi hakukukingi kwa asilimia mia moja kupata ujauzito ndio maana ukijifungua kwenye vituo vya afya au hospitali huwa unashauriwa kuhusu njia bora za uzazi wa mpango pale utakapokuwa tayari kuanza tena kufanya tendo la ndoa.

Wakina mama wengi huwa wanapenda kusubiri kupewa ruhusa na daktari wake wakati wanapoenda kliniki baada ya kujifungua, ingawa wapo ambao huwa wanajisikia wako tayari pale tu damu inapokata au nyuzi na michubukuko ya kupindi cha kujifungua vinapopona.

Kama unanyonyesha na kutumia maziwa ya kopo, hedhi inaweza kurudi baada ya wiki sita mpaka kumi baada ya mtoto kuzaliwa. Kama ni kunyonyesha peke yake inaweza kuchukua kipindi kirefu Zaidi yaani miezi kadhaa, ingawa hamna jibu la moja kwa moja kuhusu  ni lini au ni kipindi kipi unaweza kupata hedhi.

Ni vyema kupata ushauri wa daktarin hata kama ni siku za awali baada ya kujifungua, ili kuweza kupanga mapema na kuamua.

Je naweza kutumia vidonge vya uzazi wa mpango wakati nanyonyesha?

Katika miezi sita ya mwanzo huwa haishauriwi kutumia vidonge vya uzazi wa mpango vyenye mchanganyiko wa homoni au vichocheo kwa maana huweza kupunguza kiasi cha maziwa ambacho hutolewa. Ingawa kutumia kidonge chenye kichocheo aina moja kitaalamu Progesterone only pill huwa ni salama kabisa.

Aina nyingine za uzazi wa mpango ambazo hazishauriwi kwenye kipindicha miezi sita ya mwanzo ambazo pia zina mchanganyiko wa homoni au vichocheo ni zile za kubandika na pete ya uke.

Kipindi unanyonyesha ni vyema kujielimisha na kujifunza njia za uzazi wa mpango

Je wakati gani salama kupata tena ujauzito baada ya kujifungua?

Kama unampngo wa kuongeza mwanafamilia ni vyema kujua kutokana na tafiti mbali mbali angalau baada ya mwaka mmoja mpaka miezi 18 kabla ya kushika ujauzito tena. Tafiti zinaonyesha kuwa kujifungua kabla ya kipindi hiki inaweza kupelekea kujifingua kabla ya wakati (njiti) na kusababisha matatizo ya kiafya kwa mtoto.

Kujipa nafasi kabla ya kupata ujauzito mwingine huupa mwili muda wa kujirudi au kupona vizuri na kurudisha virutubisho hasa madini chuma na foleti, ambayo huitajika sana kwa ukuaji wa mtoto.

Kwa kitaalamu fistula hujulikana kama njia isiyo ya kawaida inayounganisha mfuko wa mkojo na uke, ambayo huruhusu mkojo na/au haja kubwa kutoka  bila kujizuia kwenye kuta za uke.

Nini hutokea?

Tatizo la kushindwa kujizuia kujikojolea na/au kupitisha haja kubwa kwenye tupu ya mwanamke linalojulikana kama fistula hutokea baada ya mwanamke kupata madhara kipindi cha kujifungua kutokana na kuwa kwenye uchungu wa kujifungua kwa muda mrefu (Prolonged and obstructed labor), kutokana na kichwa cha mtoto kushindwa kupita kwa urahisi kwenye tupu ya  mwanamke.

Hali hii husababisha tishu za kwenye tupu ya mwanamke, kibofu cha mkojo na puru (rectum), kugandamizwa kati ya kichwa cha mtoto na nyonga za mwanamke. Hii husababisha mfumo wa damu kwenye tishu hizi kuharibika na tishu kukosa damu na kuwa katika hali inayojulikana kitaalamu kama ischemic necrosis. Baadaye tundu hutokea kati ya tupu ya mwanamke na kibofu cha mkojo au kati ya tupu ya mwanamke na puru.

Matokeo yake ni mwanamke kutoa mkojo na/au haja kubwa bila kujizuia kupitia tupu yake (vagina).

Ukubwa wa tatizo

Shirika la Afya Ulimwenguni (WHO) linakadiria kuwa wasichana na wanawake wapatao millioni 4 duniani wanaishi na tatizo hili wakati kila mwaka wasichana na wanawake wengine 50,000 - 100,000 hupatwa na tatizo hili.

Fistula huonekana sana kwenye bara la Afrika na Asia ya kusini. Kwa Tanzania, wanawake na wasichana 1,200 kila mwaka hupatwa na tatizo hili. Katika tafiti mbili zilizofanyika Tanzania,

iliripotiwa kuwa wanawake walio katika umri kati ya miaka 22-24 ndiyo hupatwa na tatizo hili zaidi.

VVF husababishwa na nini?

  • Uchungu wa muda mrefu (Prolonged labour) ambao husababishwa na
    • Kutokuwa na usawa wa uwiano wa nyonga ya mama na ukubwa wa mtoto (CPD)
    • Mtoto kulala vibaya (malpresentation)
  • Upasuaji wa kuondoa kizazi (hysterectomy)
  • Upasuaji wa njia ya mkojo (repair of urethral diverticulum, electrocautery of bladder papilloma)
  • Upasuaji wa kansa za nyonga (pelvic carcinomas).

Dalili

  • Mkojo kutoka  bila kujizuia kwenye kuba ya uke ndio dalili muhimu
  • Kuna uwezekano wa kupata maambukizi hivyo dalili zifuatazo huweza kuambatana na dalili ya mwanzo homa na maumivu ya tumbo hasa ubavu na chini ya kitovu.

Vipimo

  • Majimaji yanatoka kwenye kuta za uke huchunguzwa vitu vifuatavyo:
    • Urea, creatinine, na potassium ili kuwa na uhakika kuwa ni VVF na sio Vaginitis (maambukizi ya uke)
    • Mkojo huoteshwa kuangalia kama kuna vimelea na kujua dawa gani yaweza kuvimaliza vimelea hivyo
  • Rangi ya indigo carmine hutolewa kwa njia ya mshipa na pindi inapoonekana ukeni huthibitisha VVF
  • Cystourethroscopy
  • Intravenous urogram

Matibabu

Kama tatizo limegundulika siku chache baada ya upasuaji mpira wa kukojolea (urinary catheter either transurethral or suprapubic) huwekwa kwa siku 30. Fistula ndogo (chini ya sentimita 1) huweza kupona yenyewe au kupungua.

Upasuaji ili kurekebisha VVF, aina za upasuaji

  • Vaginal approach
  • Abdominal approach
  • Electrocautery
  • Fibrin glue
  • Endoscopic closure using fibrin glue with or without adding bovine collagen
  • Laparascopic approach
  • Using interposition flaps or grafts

Baada ya upasuaji

  • Mgonjwa huwekewa Suprapubic catheter (mpira wa mkojo) kwa siku 6 hadi 60 ili kupunguza mvutano wa nyuzi
  • Vitamin C 500mg mara tatu kwa siku ili mkojo uwe wa asidi ili kuzuia maambukizi na kutengenezwa kwa mawe.
  • Tiba ya kichochezi cha ostrogeni kwa wakina mama walikwisha acha kupata siku zao (postmenopausal)
  • Dawa za kuzuia mshtuko wa mfuko wa mkojo-methylene blue na Atropine sulfate
  • Antibaotiki
  • Pumzisha nyonga kwa kuzuia tendo la ndoa kwa kipindi cha wiki 4 hadi 6. Ingawa wengine hushauri hadi miezi mitatu.

 

Swala hili limekuwa likiwatatiza wamama wengi wanaopatwa na tatizo la mimba kuharibika.

Ni vizuri kwanza kujua vitu vinavyoweza kusababisha mimba kuharibika.

Mimba nyingi huharibika kutokana na makosa ya ukuaji wa mtoto. Sehemu kubwa ya makosa haya huwa ni kwenye vinasaba vyake. Yanaweza kuwa ya kurithi au yasiyo ya kurithi yaliyotokea kwa bahati mbaya kwa mtoto.

Zipo pia sababu nyingine kama vile maumbile ya viuongo vya uzazi, magonjwa ya mama kama vile kisukari, magonjwa ya damu, magonjwa ya vijidudu (infection).

Pamoja na sababu za mimba kuharibika kuwa nyingi, mara nyingi linapotokea tatizo hili huwa sababu iliyosababisha haifahamiki. Hali hii husababisha akinamama wengi na wenza wao kubaki na maswali mengi kwanini imewatokea hivyo na hujiuliza kama inaweza kutokea tena kwenye ujauzito mwingine.

Mara nyingi hali hii hutokea mara moja na haijirudii. Hii ni kwa sababu makosa ya ukuaji yanayotokea bahati mbaya huwa ni jambo lenye uwezekano mdogo sana kujirudia. Hata hivyo iwapo ujauzito umeharibika kwa sababu nyingine kama vile za kimaumbile au magonjwa ya damu, uwezekano wa kujirudia huwa mkubwa iwapo hali hiyo haijagundulika na hatua stahiki kuchukuliwa.

Upungufu wa damu (anaemia) 

hutafsiriwa kama kupungua kwa kiwango cha hemoglobin katika damu damu chini ya kiwango kinachokubalika kiafya. Kiwango cha kawaida cha haemoglobin (Hb) katika mwili wa binadamu ni kati ya gramu 12 mpaka 14 kwa kila mililita ya damu. Hata hivyo shirika la afya duniani (WHO) linatambua kiwango cha mpaka 11gm/mililita kuwa cha kawaida kwa mama mjamzito. Hivyo basi mjamzito mwenye kiwango chochote cha haemoglobin chini ya 11 gm/mililita hutafsiriwa kuwa na upungufu wa damu. Hata hivyo nchi nyingi hasa zinazoendelea hutambua kiwango cha mpaka gramu 10 kwa mililita kuwa ni upungufu wa damu kwa mjamzito.

Kwa mjamzito anayehudhuria kliniki kwa mara ya kwanza, upungufu wa damu kipindi cha ujauzito humaanisha kiwango cha hemoglobin chini ya <11.0 g/dL, na mimba inapofikisha wiki 28 upungufu wa damu hutambuliwa iwapo hemoglobin itashuka na kuwa chini ya 10.5 g/dL.

Kwa kuzingatia hilo, mama mjamzito hushauriwa kupima wingi wa damu siku anapohudhuria kliniki kwa mara ya kwanza na pindi mimba inapofikisha wiki 28.

Viwango vya Anaemia

Upungufu wa damu

unaweza kugawanywa katika viwango vikuu vinne, yaani upungufu wa damu wa kawaida (mild anaemia) ambao ni kati ya 9-11 gm/ml, upungufu wa damu wa kati (moderate anaemia) ambao ni kati ya 7-9 gm/ml, upungufu wa damu mkali (severe anaemia) ambao ni kati ya 4-7 gm/ml na upungufu wa damu mkali zaidi (very severe anaemia) ambao ni chini ya 4gm/ml.

Mzunguko wa madini ya chuma mwilini

Kwa kawaida mwili wa mwanamke huifadhi gramu 3.5 mpaka 4.5 za madini ya chuma. Asilimia 75 huifadhiwa kama hemoglobin katika chembe damu nyekundu, asilimia 20 kama ferritin katika mifupa na asilimia 5 inayobaki huifadhiwa katika misuli na vimeng’enyo vingine vya mwili.

Wanawake wasio wajawazito hupoteza karibu gramu 1 za madini ya chuma kutoka katika seli za mwili zinazokufa kila siku na gramu 1 zaidi kila siku wanayokuwa kwenye hedhi.

Hali ya tumbo kuuma wakati wa hedhi huitwa dysmenorrhea.

Zipo aina mbili za hali hii.

Aina ya kwanza ni maumivu yanayoanza tangu umri wa kuvunja ungo. Katika aina hii huwa hakuna ugonjwa unaosababisha uwepo wa haya maumivu. Hali hii hupona hata bila matibabu baada ya mizunguko kadhaa ya hedhi au baada ya kujifungua. Aina hii inaitwa primary dysmenorrhea (tuiite maumivu ya awali).

Aina ya pili mara nyingi hutokea miaka kadhaa baada ya kuvunja ungo. Aina hii husababishwa na ugonjwa wa viungo vya uzazi. Iwapo ugonjwa huo utatokea kabla msichana hajavunja ungo basi maumivu yanaweza kuanza kuanzia umri wa kuvunja ungo. Maumivu yaliyosababishwa na uwepo wa ugonjwa hayaponi bila kuutibia ugonjwa ulioyasababisha.

Magonjwa yanayoweza kusababisha maumivu ya hedhi ni fibroids, infection, uvimbe ndani ya kifuko cha uzazi (polyp) na ugonjwa unaoitwa endometriosis na adenomyosis. Ugonjwa wa endometriosis na adenomyosis upo Tanzania lakini hausikiki kwa sababu vituo vingi vya huduma havina vifaa vya kugundua uwepo wake. Nitaufafanua kwa kirefu kwenye topic yake.

Msichana au mwanamke mwenye maumivu ya hedhi anatakiwa kumuona daktari kwa ajili ya vipimo na ushauri wa matibabu.

Kuharibika kwa Mimba ni nini?

Utangulizi

Kuharibu/kuharibika kwa mimba kwa njia ya kutoa kiinitete (embryo) au mjusi (fetus) kabla ya kutimiza umri wa kuweza kuishi nje ya mfuko wa kizazi hujulikana kama abortion 1. Mimba inapoharibika yenyewe kabla ya kutimia umri wa wiki 20 hujulikana kama miscarriage.

Kuharibu mimba kwa kukusudia bila kuwepo kwa sababu za msingi za kitabibu zinazomruhusu mama mjamzito kufanya hivyo ndio hujulikana kama criminal abortion, ambayo kulingana na katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ni kosa la jinai (Criminal Act).
Katika makala hii nitaeleza kwa kina kuhusu kuharibika kwa mimba. Karibia mimba milioni 56 huharibika kila mwaka duniani kote 2 .

Kuharibika kwa mimba miezi mitatu ya mwanzo ya ujauzito (First Trimester Miscarriage)

Visababishi

a) Asilimia 50-70% ya mimba zote zinazoharibika zenyewe wakati wa miezi mitatu ya mwanzo ya ujauzito hutokana na matatizo ya kiasili au vina saba (genetics or chromosome abnormalities) kama;

  • Autosomal trisomy (22.3%)
  • Monosomy (8.6%)
  • Triploidy (7.7%)
  • Tetraploidy (2.6%)

b) Magonjwa yanayotokana na kinga ya mwili (Collagen Vascular Disease)-Magonjwa haya hutokana na mwili wa binadamu kutengeneza chembechembe za antigen ambazo hushambulia viungo vyake venyewe . Magonjwa haya ni Systemic Lupus Erythematosus (SLE) na Antiphospholipid Antibody Syndrome.

Hongera kama wewe ni mama mjauzito, baaada ya kupata ujauzito, wazazi wengi wamekuwa wakipenda kujua hatua atakazopitia mama mjamzito  mpaka kujifungua kwake. Hatua hizi siyo tuu zitamsaidia mwanamke au ni maalumu kwa ajili ya wanawake pekee, bali hata wanamume kwa sababu kwa kujua hatua anazopitia mwenza wako, zitakusaidia kwenye kumsaidia pindi kunapotokea uhitaji. Makala hii itakufafanulia hatua hizo mwezi hadi mwezi na nini kinatokea kuanzia uchavushaji unapotokea, mtoto akiwa tumboni mpaka siku ya kujifungua. Kuna wakati, mwanamke hutoa mayai zaidi ya moja kwa mkupuo na yote yakaruhusu mbegu moja moja kuingia, na hapo ndipo kutatokea mapacha wasiofanana (dizygotic twins).

Kutunga kwa ujauzito.

Uchavushaji hutokea pindi mbegu za kiume zinapofanikiwa kupenya kwenye yai la mwanamke. Wakati wa tendo la ndoa, manii ya mwanamume hutoka ikiwa na mamilioni ya mbegu, ila ni mbegu moja tuu itakayofanikiwa kupenya kwenye yai la mwanamke na kusababisha ujauzito. Baada ya kupenya, yai hujifunga na kukamilisha kitendo cha uchavushaji na hapo mimba huwa imeshatungwa (Conception). Pindi tuu mbegu ya mwanamume inapofanikiwa kuingia kwenye yai la mwanamke, jinsia ya mtoto huwa tayari imeshakamilika . Ikumbukwe kuwa, kwenye manii, kunakuwa na mbegu za kike na za kiume, na ni mbegu moja tuu ndiyo itakayofanikiwa kuingia kwenye yai, ama ya kike ama ya kiume. Hivyo, ni mbegu za mwanamume ndizo zinazoamua jinsia ya mtoto. Na 

Siku tatu za mwanzo baada ya utungaji wa mimba, yai lililochavushwa hujigawa kwenye chembe hai nyingi. Hupita kwenye mirija ya fallopian (fallopian tube) na kupanda hadi kwenye mfuko wa uzazi (Uterus) na hujibadika hapo. Wakati huu, planseta au mji wa uzazi huanza kutengenezwa.

 

Maendeleo wiki ya 4

Wakati huu, mtoto anaanza kutengeneza umbo la muonekano wa sura pamoja na shingo. Moyo na misuli ya damu huanza kujengwa wiki hii. Kwa sasa, unaweza kutumia vipimo vya nyumbani kujipima na kupata matokeo halisi.

Maendeleo wiki ya 8

Hadi wiki hii, mtoto huwa na ukubwa wa nusu inchi (1.27cm). Pia, ngozi inayofunika macho (eyelid ) na masikio sasa yanaanza kutengenezwa, pia alama ya pua huanza kutokea kwa mbali. Mikono na miguuu tayari inakuwa  imeshatengenezwa hadi sasa. Vidole navyo vinaanza kukua na kuonekana vyema.

Maendeleo wiki ya 12

Mtoto sasa anakaribia 5cm, na anaanza kuzunguka. Unaweza kuanza kuhisi juu ya mji wa uzazi (uterus). Kwa sasa, daktari anaweza kuanza kusikia mapigo ya moyo ya mtoto kwa kutumia kifaa maalumu. Hadi sasa, sehemu za siri za mtoto huwa zimeshajijenga vyema.

Maendeleo wiki ya 16

Ukubwa wa mtoto kwa wiki hii huwa kati ya 11cm hadi 12cm na uzito wa gram 100. Kwa wiki hii, mtoto anao uwezo wa kuchezesha macho, pia, moyo na mishipa ya damu inakuwe imeshakamilika. Vidole vyake sasa vinakuwa tayari vimeshatengeneza michirizi (fingerprints).

Meaendeleo wiki ya 20

Uzito wa mtoto sasa hufikia gram 285 na urefu wake huwa zaidi ya nusu rurla (15cm). Mtoto ana uwezo wa kunyonya vidole, kujinyoosha, muda si mrefu (kama bado haujaanza kusikia) utaanza kusikia akicheza "quickening."

Mara nyingi, ultrasound hufanyika wiki hii. Daktari atahakikisha kuwa mji wa uzazi (placenta) lipo salama na lina afya njema, pia atahakikisha kuwa mtoto wako anakua vyema. Kwa kutumia ultrasound, utaweza pia kuona mapigo ya moyo ya mtoto na baadhi ya viungo kama mikono, miguu na hata muenendo wa mwili wake.

Pia, wiki hii unaweza pia kutambua jinsia ya mtoto kama ni wa kike au wa kiume.

Maendeleo wiki ya 24

Sasa mtoto atakuwa na uzito zaidi ya nusu kilo, pia, anao uwezo wa kufuata sauti, unaweza kumsikia akizunguka kufuata sauti inapotokea. Jenga mazoea ya kuongea naye kuanzia sasa maana watoto hujenga mazoea na sauti wanazozisikia kila siku na huzitambua (kuonesha kuwazoea watu wenye sauti hizo) pindi wanapozaliwa. Wiki hii, sehemu za ndani za masikio (mfumo wa masikio) unakuwa umekamilika. Pia, anao uwezo wa kuhisi uelekeo wake ndani ya tumbo placenta. 

Maendeleo wiki ya 28

Uzito wa mtoto kwa wiki hii unakaribia kilo moja, na huendelea kukua kwa haraka kwa wiki zijazo, mtoto hubadilisha sana uelekeo akiwa kwenye wiki hii. Kwa wale waliojifungua mtoto kabla ya muda, watoto waliozaliwa kwenye wiki hii, wana nafasi kubwa ya kuishi. Tafadhali ongea na daktari wako juu ya dalili za kujifungua kabla ya muda (preterm labor warning signs). Sasa, unatakiwa kuanza maandalizi ya kujifungua, maandalizi haya ni juu ya nini unatakiwa kufanya ukiwa leba, jinsi ya kumuhudumia mtoto mchanga nk. Pia, hakikisha unatembea na vifaa/taarifa muhimu popote unapoenda.

Maendeleo wiki ya 32

Wiki hizi, utamsikia sana mtoto akiwa anazunguka, na uzito wake hufikia hadi 1.8kg. Ngozi ya mtoto kwa wiki hii huonekana kama imejikunja kunja, kwa sababu, tabaka la fati huanza kutengenezwa. Kuanzia sasa mpaka unapojifungua, mtoto huongezeka uzito mpaka nusu ya uzito atakaozaliwa nao. Unaweza kuanza kuona majimaji ya njano yakitoka kwenye chuchu. Hii inaitwa colostrum, ni matayarisho ya kuanza kutenegeneza maziwa. Kuanzia wiki hii, ratiba ya kliniki hubadilika na sasa huwa kila baada ya wiki mbili.

Maendeleo wiki ya 36

uzito wa mtoto sasa hutofautiana, kuna sababu nyingi sana zinazopelekea utofauti huo kama jinsia ya mtoto (watoto wa kike huzaliwa na uzito mdogo kuliko wa kiume), idadi ya watoto (kama una mapacha, uzito hupungua) na pia maumbile ya wazazi. Hivyo, kitu cha msingi kuzingatia hapa ni uwiano wa ukuaji na siyo uzito halisi. Mtoto anaweza kuwa na uzito mdogo lakini amekuwa akiongezeka katika uwiano mzuri. Kwa wastani, watoto wengi huwa na urefu wa 47cm na uzito wa kilo mbili na zaidi katika wiki hizi. Ubongo sasa unajengeka kwa haraka zaidi. Mapafu nayo yanaelekea kukamilika na sasa mtoto anakuwa amegeuka na kichwa huwa kinaelekewa chini kwenye njia (pelvis).

Wiki ya 37 huchukuliwa kama ndiyo muhula wa kujifungua (term). Endapo utajifungua wiki ya 37-39 huchukulia kuwa umejifungua mapema, 39-40 huchukuliwa kama umejifungua katika muhula na wiki ya 41-42 huchukuliwa kama umechelewa. Watoto wengi waliozaliwa kabla ya wiki 39 huwa na nafasi kubwa ya kuwa na matatizo ya upumuaji na mengineyo, na kuna wakati wanahitaji uangalizi maalumu. 

Kujifungua

Safari ya ujauzito huitimishwa wiki ya 40. tarehe ya kujifungua hukokotolewa kutokea siku ya kwanza ya hedhi ya mwisho. Kulingana na mahesabu hayo, mwanamke kwa wastani hukaa na ujauzito kwa wiki 38 hadi 42, na muhula wenyewe hukamilika wiki ya 40 kwa sababu, inakadiriwa kuwa utapata ujauzito siku ya 14 baada ya hedhi yako ya mwisho. Mahebau haya huwa ni makadirio, hivyo kuna baadhi ya watoto huzaliwa wiki ya 42 na huchukuliwa kama ndani ya muhula.

Je upo katika harakati za kutafuta ujauzito? TanzMED inayo tool inayoweza kukusaidia kufuatilia siku zako, ipakue

Tatizo la mimba kutoka au kutolewa ni jambo ambalo limewakumba kina mama wengi walio katika umri wa kuzaa. Aidha mijadala kuhusu kuhalalishwa au kuendelea kuharamishwa kwa utoaji mimba ni jambo linalochukua nafasi ya mazungumzo ya kila siku katika maisha yetu.

Kwa baadhi ya nchi, suala la utoaji mimba ni jambo lililohalallshwa kisheria ingawa kwa nchi kama Tanzania, suala hili halijahalalishwa isipokuwa tu pale panapokuwa na sababu za kitabibu zinazolazimisha kufanya hivyo.

Nini maana ya mimba kutoka?

Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO), utokaji mimba (abortion) hutokea pale ambapo kiumbe (mimba) kilicho chini ya wiki 22 kinapotoka kwa sababu moja ama nyingine, au kinapotolewa kwa njia yeyote ile. Aidha shirika la Afya limekwenda mbali zaidi na kutoa maana nyingine ya utokaji mimba kuwa ni pale mtoto (kiumbe) anapozaliwa akiwa na uzito wa chini ya gram 500.

Aidha baadhi ya matabibu hupendelea kutumia neno 'abortion' kumaanisha kitendo cha utoaji wa mimba kinachofanywa na mtu mwingine ama kwa njia sahihi au zisizo sahihi na 'miscarriage' kumaanisha kitendo cha mimba kutoka yenyewe kwa sababu nyingine yeyote. Ukiacha tofauti hizi za jinsi ya kuharibika kwa mimba, abortion na miscarriage humanisha kitu kilekile cha mimba kutoka.

Aina za utokaji/utoaji mimba (Classification of abortion)

Utokaji mimba umeanishwa katika aina zifuatazo:

Utokaji wa mimba wa hiyari yaani kitendo cha mimba kutoka yenyewe (spontaneous abortion)

  • Mimba inayotishia kutoka ingawa bado haijatoka (threatened abortion)
  • Utokaji wa mimba usioepukika (inevitable abortion)
  • Utokaji wa mimba ulio kamili (.co.tzplete abortion)
  • Utokaji wa mimba usio kamili (in.co.tzplete abortion)
  • Mimba iliyotoka bila kugundulika kuwa imetoka (missed abortion)
  • Utokaji wa mimba unaojirudia rudia (recurrent abortion)
  • Utoaji mimba kinyume cha sheria (illegal abortion)
  • Utoaji mimba kwa sababu za kiafya (therapeutic abortion)

Utangulizi

Miongoni mwa dharura zinazoweza kuwatokea baadhi ya wajawazito, ambayo husababisha mama kupoteza damu nyingi, kufa kwa mtoto na hata mama mwenyewe ni Placenta abruptio. Neno Placenta abruptio humaanisha hali ya kujitenga kwa kondo la nyuma (placenta) kutoka sehemu ilipojishikilia kwenye ukuta wa tumbo la uzazi (uterus) kabla hata ya mtoto kuzaliwa. Kondo la nyuma au placenta ni kiungo kinachofanya kazi ya kumlisha mtoto akiwa tumboni kwa mama yake. Katika hali ya kawaida, kondo la nyuma hujitenga na ukuta wa mfuko wa uzazi mara baada ya mtoto kuzaliwa.

Hali hii husababishwa na nini?

Page 2 of 3